ASHOK & Unbearable pain, in slow motion

Indian_relief_from_Amaravati,_Guntur._Preserved_in_Guimet_Museumਇੱਕ ਲੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਡੇੜ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਜੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਜ਼ਖਮੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਅਸ਼ੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹਦਾ ਦਾਦਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਗੁਰੁ ਚਾਣਕਿਆ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕਾਲਿੰਗਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ।ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਹੂ ਦੇ ਦਾਗ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਧੁੰਧਲੇ ਪੈ ਗਏ ਹੋਣ ਪਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰ ‘ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗਣਰਾਜ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਗਣਰਾਜ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਆਪ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਉਸ ਢੰਗ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕੇ ਜਿਵੇਂ ਚਲਾਉਣ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।ਖੈਰ ਸਿਆਸਤ ‘ਚ ਰਾਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਗਠਤ ਰੂਪ ‘ਚ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।ਇਹਦੇ ਅਧਾਰ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਪੂਰਨੇ ਪਾਏ ਉਸ ‘ਚ ਫਰੇਬ,ਕੂਟਨੀਤਕ ਚਾਲਾਂ,ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਚਾਰੀ ਸੀ।ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨੇ ਭਾਂਵੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕਦੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਚਾਣਕਿਆ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ ਨੈਤਕਿਤਾ ਲਈ ਰਾਜਤੰਤਰ ‘ਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੁ ਚਾਣਕਿਆ ਨਾਲ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੁਤਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਣਕਿਆ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਚਾਹੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਕਿੱਡਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਇੱਕ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਹੋਂਦ ‘ਚ ਤਾਂ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟੜਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।ਇਸ ਕੱਟੜਤਾ ‘ਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਿਆਸੀ ਰੋਕਾਂ ਤੱਕ ਲੱਗੀਆਂ।ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ‘ਚ ਅਸ਼ੋਕ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਗੱਦੀਨਸ਼ੀਨ ਹੋਇਆ।
ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਬਣਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ‘ਚ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸਫਰ ਹੈ।ਕੱਟੜਤਾ ਤੋਂ ਪਰਉਪਕਾਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ ਹੈ।ਕਾਲਿੰਗਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬੋਧੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਕਾਲਿੰਗਾ ਦੇ ਖੂਨੀ ਭੇੜ ‘ਚੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਧੀ ਤਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਆਪਣੇ ਇਸੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰਫਤ ਹੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਗਿਆ।ਕਾਲਿੰਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਅਸ਼ੋਕ ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਨ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ,ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਜੜਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਚ ਲੋਕ ਉਜੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਲੂੰਧਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਅਜਿਹੀ ਹਿੰਸਾ ‘ਚ ਹਰ ਧਰਮ,ਹਰ ਕੁਨਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਤਾਪ ਭੁਗਤਦੇ ਹਨ।ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਘਾਣ ਦੀ ਪੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਕਮ ਧਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਦੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ਨੁਮਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੇ।ਅਜਿਹੇ ਬਾਗੀ ਮਨਾਂ ਦੀ ਟੀਸ ਤੋਂ ਹਾਕਮ ਧਿਰ ਕਦੀ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ।
ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਖੁਦਵਾਏ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਕਿ ਕਦੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ।
ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਧਾਰਣ ਲੋਕ,ਗਿਆਨੀ,ਰਿਸ਼ੀ,ਹਾਕਮ ਕਦੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋਵੇ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਆਪਣੀ ਬੋਲਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ‘ਚ ਰੱਖ ਸਕੇ।ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀ ਇੰਝ ਆਪਣੇ ਕੁਨਬੇ ਦੀ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਨਾ ਵਿਖਾ ਸਕੀਏ।
ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਜੋ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਬਲ ਦੇਵੇ।ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਹੀ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹੇ ਰਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਣ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ‘ਚ ਧਰਮ ਗਿਆਨ ਪਸਾਰ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।ਪਰ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਆਪ ਬੋਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਨਾਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੈਕੇ……
ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਜੋ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ।ਇਹ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਆਪ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਤਕਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ‘ਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਲਿੰਗਾ ‘ਚ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂਡਵ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ ਆਪਾਂ,ਕੀ ਮਿਲਿਆ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ?
ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਕਹਿੰਦਾ, “ਇੰਝ ਆਪਾਂ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰਾਹ ਪਾਇਆ,ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਈ।”
ਅਸ਼ੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਲਈ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਕਿ ਇਹ ਸਰਹੱਦਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਖੋਹੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਫਿਰ ਫੌਜ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ?
ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਫੌਜ ਰਹੇਗੀ ਪਰ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ,ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ।ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਬਦਲ ਸੋਚਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਦੋ ਰਾਜ ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ।
ਤਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ?
ਕੀਹਨੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੀਹਨੇ ਬਣਾਏ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ?
ਕੀਹਨੇ ਕਿਹਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ?
ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵੰਡ ਲਏ ਆਪਸ ‘ਚ…ਇਹ ਤੈਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ ?
ਆਖਰ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ‘ਚ ਡਰ ਕੀਹਨੂੰ ਹੈ ?
ਰਾਧਾ ਗੁਪਤ ਬੋਧੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਘੁੰਮਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਏਹਦੀ ਵਿੰਭਨਤਾ ਉਨੀ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ…..
…..ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਿੰਭਨਤਾ ‘ਚ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।ਬੰਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬੰਦੇ ਦੀ ਏਕਤਾ ਫੌਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਕਿਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਜੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ।ਇਹ ਇੱਕ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਸੀ।ਇਸੇ ਲਈ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਸਿੰਗ੍ਹਲ ਦੀਪ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੰਗਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਸ ‘ਚ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿ ਸਕਣ…
ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ‘ਚ ਅਸ਼ੋਕ ਸਤੰਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਾਇਆ।ਇਸ ਸਤੰਭ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ,ਬਲਦ,ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਉਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਗਵਾਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ।
ਇਸ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤਾਤ ‘ਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ‘ਚ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ,ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ,ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਟਵਿੱਟਰ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ,ਜੋ ਹਰ ਖਾਸ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ‘ਚ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਸਤ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਰ ਆਏ ਦੁਰੱਸਤ ਆਏ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਥੱਲੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਟਕਾਰਿਆਂ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ,ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਂ ਟਵਿੱਟਰ ‘ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ,ਉਹ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੀ ਫਿਰਕੂ ਤਾਕਤਾਂ ਖਿਲਾਫ ਕੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ,
ਕੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ,
ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੱਕ ਏਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਕਿਉਂ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਸੁਸਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੋਹਿਤ ਵੇਮੂਲਾ ਸਮੇਂ ਵੀ Unbearable pain, in slow motion (23 Jan 2016,The Telegraph) ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ 18 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰੋਹਿਤ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਗੰਗਤੋਕ ‘ਚ ਸਥਾਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਹਿਤ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ‘ਚ ਸਨ।18 ਜਨਵਰੀ 2016 ਦੇ ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਿਸਾਨ 2017 ‘ਚ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਟਵੀਟ Crop insurance,organic farming,flower show ਸੀ।
19 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਭਾਜਪਾ ਯੂੱਥ ਰੈਲੀ ‘ਚ ਅਸਮੀ ਟੋਪੀ ਅਤੇ ਤੋਲੀਆ ਲੈਕੇ ਗੁਹਾਟੀ ਅਸਾਮ ‘ਚ ਸਨ।ਰੋਹਤਿ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਟਵੀਟ His public rallies,the pace of infrastructure building in the Northeast and the dynamism of Isro scientists ਸੀ।
20 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਜ਼ੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ In Z factor ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ HRD ਮੰਤਰੀ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਇਰਾਨੀ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਭਰੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਟਵੀਟ The terror attack on the Bacha Khan University in Pakistan, reveals touching New Year greetings in Gujarati from Mamata Banerjee ਸੀ।
21 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸਰਚ ਸਕਾਲਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਟੀ’ ਰਲੀਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਰੋਹਿਤ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।ਇਸ ਦਿਨ ਮੋਦੀ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਟਵੀਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਅਖੀਰ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਘੜੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਹਿ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਏ।ਇਸ ਦਿਨ ਉਹ ਲਖਨਊ ‘ਚ ਬਾਬਾ ਸਾਹੇਬ ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ‘ਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਖੈਰ ਮੇਰੇ ਲਿਖੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜੋ ਵੀ ਕੱਢੋ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਜੁਗਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਇਹ ਫਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਤੈਅ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸੀ ਸਮਝ ਜਾਈਏ ਕਿ ਬਾਰੂਦਾਂ,ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ ਨਾ ਬਾਹਰੀ,ਇੰਝ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਅਬਾਦ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

23modi

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Advertisements
Posted in History, Politics | Tagged , , , , , , , , , , | Leave a comment

ਭੀੜ

ਜੁਨੈਦ ਦੀ ਭੈਣ ਧਰਮ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੀ।
ਉਹ ਉਸ ਭੀੜ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਜੁਨੈਦ ਨੂੰ ਭੀੜ ਨੇ ਟੋਪੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਰੋਧੀ ਐਲਾਨਦੇ ਹੋਏ,ਬੀਫ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚ ਗੋਹਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਾ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਲੜਾਈ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ,ਉਹ ਭੀੜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੁਨੈਦ ਦੀ ਭੈਣ ਬੇਸ਼ੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੀ ਪਰ ਭੀੜ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸਮਝ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਹੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗਾਂ ਪੂਜਨੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਪਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪੂਜਨੀਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਆਖਰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਵਚਣਬੱਧ ਕਰਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਣ ਜਾਣ…ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੀਵਣ ਸ਼ੈਲੀ,ਧਰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਅ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ…
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ‘ਚ ਵੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ‘ਚ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੀਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ।
ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਪਰ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀਕਰਨ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਕਿਉਂ ਧਰਮ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜ ਮਨਫੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭੀੜ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤਾਂ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਾਨੋ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਰਿਝਾਉਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੜੇ ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲਦੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 84 ਦੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਖੈਰ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਜਨ ਸੰਘ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ,ਬਾਬਰੀ ਮਸੀਤ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਲਾਤ ‘ਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੱਟੜਵਾਦ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ।
2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਾਹੌਲ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਰਕੂ ਤਾਕਤਾਂ ਉੱਭਰਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਹੌਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ‘ਚ ਗਾਵਾਂ ਲਿਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਬੜਾ ਕਰੜਾ ਹੋਕੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਅਣਸੁਖਾਂਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਇਹ ਭੀੜ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਹੁਣ ਬਹੁਤਾਤ ‘ਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਖਿਲਾਫ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ‘ਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ‘ਚ ਕਈ ਥਾਂਈ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਭੀੜ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸੀ…ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਹੁਣ ਇਹ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੀੜ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ,ਸਮਾਜ ਦਾ,ਆਪਣੀ ਨੈਤਕਿਤਾ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ…
2017 ‘ਚ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਨ….ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ….ਇਸ ਦੋਗਲੇਪਣ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ‘ਚ ਹਰ ਹੱਥ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੋ ਅੱਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ…ਲਿੱਟੇ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ‘ਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਉਸ ਸਮੇਂ 1983 ‘ਚ ਸ਼ੇਖਰ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਸਟੋਰੀ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਚ ਸੀ ਜਿਸ ‘ਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਿੱਟੇ ਨੂੰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ‘ਚ ਫੌਜੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋ ਧਰਮ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਕੱਟੜਵਾਦ,ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਦੋਗਲੇ ਚਿਹਰੇ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸ ਦਵੰਦ ‘ਚ ਹਨ ਕਿ
ਅਸੀ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਸੀ ਗੁਆਂਢਚਾਰੇ ‘ਚ ਕਿਦਾਂ ਰਹੀਏ ?
ਅਸੀ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਕਿੰਝ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀਏ ?
ਅਸੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਭੀੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ ?
ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਸਾਹਬ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਅੱਜ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਜ਼ਿਹਨ ‘ਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆ ਹਨ-
ਯੇ ਦਾਗ਼ ਦਾਗ਼ ਉਜਾਲਾ,ਯੇ ਸ਼ਬ-ਗਜ਼ੀਦਾ ਸਹਿਰ
ਵੋ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਥਾ ਜਿਸਕਾ,ਯੇ ਵੋਹ ਸਹਿਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ
ਯੇ ਵੋਹ ਸਹਿਰ ਤੋ ਨਹੀਂ,ਜਿਸਕੀ ਆਰਜੂ ਲੇਕੇ
ਚਲੇ ਥੇ ਯਾਰ ਕਿ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ ਕਹੀਂ ਨਾ ਕਹੀਂ
ਫਲਕ ਕੇ ਦਸ਼ਤ ਮੇਂ ਤਾਰੋਂ ਕੀ ਆਖਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੀ ‘ਚ ਅੱਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਸਿਰਪੈਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਹ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਹੋਏ,ਚਾਹੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਹੋਵੇ…ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਚ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਗੌਰ ਕਰਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ-
“ਸੱਤਾ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ,ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ‘ਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੌਲੇ ‘ਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੈ।”

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Politics, Religion, Society | Tagged , , , , , | Leave a comment

ਮੋਦੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਲੱਭ ਲੱਭਕੇ ਸੁਣੋ।ਮੋਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਲਾਤ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਅਸੀ ਅਜਿਹਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ।ਮੋਦੀ ਤਿੰਨ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
1. Manufacturing Sector
2. Agriculture Sector
3. Service Sector
8 ਮਈ 2014 ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ‘ਚ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ‘ਤੇ Minimum Support Price (MCP) ਲੈਕੇ ਆਵਾਂਗੇ।ਇਸ ਅਧੀਨ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਬੀਜ,ਬਿਜਲੀ,ਪਾਣੀ,ਖਾਦ,ਦਵਾਈਆਂ,ਮਜ਼ਦੂਰੀ (ਲਾਵਿਆ ਦਾ ਖਰਚਾ + ਵਾਡੀ ਦਾ ਖਰਚਾ) ਦਾ ਖਰਚਾ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਹਦੇ 50 % ਮੁਨਾਫੇ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਸਲ ਖਰੀਦੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਯਕਦਮ ਸਭ ਕੁਝ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਪਰ 2017 ਤੱਕ ਮਾਅਰਕਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗਿਣਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ।

Another History of Public welfare schemes :-
ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਇਸ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅੰਦਰ ਉਦਾਹਰਨ ਵੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਈਏ।
ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ 1980 ‘ਚ Reservation for Backward Classes – Mandal Commission Report 1980 ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਾਗੂ ਵੀ.ਪੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1990 ‘ਚ ਕੀਤਾ।ਇਹਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅੰਦਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਚ ਘਾਟ ਸੀ।
ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ 27 % ਪਿੱਛੋ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ‘ਚ 22.5 % ਹੋਰ ਜੋੜ 49.5 % ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਹਿਤ ਪਛੜੀ ਜਾਤੀਆਂ,ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ਬੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੱਕ ਲਾ ਲਈ ਸੀ।ਇੱਥੋਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਬਕੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1966 ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹ 1970 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ‘ਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਹੀ ਸੀ।ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ 1970 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਸਾਲ ਅਣਗੋਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖਕੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ 4-ਅਕਤੂਬਰ-2006 ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ‘ਚ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ 2017 ਤੱਕ ਆਉਂਦਿਆ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ 12 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਰੂੜੀ ਦੀ ਵੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਗੂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਰਨ ਦਿਓ।ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਮੋਦੀ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਆ ਹੂਆ ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ?
ਪਰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਜੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ।ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਸਹੀ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ‘ਚ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Politics | Tagged , , | Leave a comment

ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ

ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ‘ਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ‘ਚ ਖੁਦਵਾਏ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ,ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੁਨਬੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇੰਝ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਜੋ ਗੱਲ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਹੁਣ ਦੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸੱਚ ‘ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀਅਤ ਭਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੰਦੂਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਹਿੰਦੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਫਤਿਹਪੁਰ ਸਿਕਰੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਨ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤੈਅ ਦਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਹੋਇਆ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਬੇਹਤਰ ਜਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਸਮਝ ਸਕਣ….
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਭ ਦੇ ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੱਖਰੇ ਹਨ,ਸਭ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਲੀਮਾਂ ਹਨ ਪਰ ਹਰੇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਲਈ ਈਮਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ,ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨਾਲੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਇਤਾਂ,ਖਿਆਲ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਬੇਹਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਖਿਆਲ ‘ਚ ਉਹਹ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ,ਖਿਆਲ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ‘ਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਚ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹਿਕਾਰਤ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਨ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਚ ਸ਼ੱਕ ਉਭਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੁਕੱਰਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂਕਿ ਆਪਾਂ ਹਰ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਸਮਝ ਸਕੀਏ।
ਦੂਜਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਬਹੁਰੰਗੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹਦਾ ਇਲਮ ਹੈ।ਇਹ ਫਰਕ ਉੱਪਰੀ ਠਾਠ ਬਾਠ,ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ,ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ‘ਚ ਵੀ ਵਿਖਦਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮ ਆਉਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ,ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਤਾਂ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਆਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਪਸੀ ਸਹਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਤੁਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਓਪਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ,ਰਾਹ,ਧਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਏਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਹ ਏਕਤਾ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਥੋਪੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਦੇ ਮਨ ‘ਚ ਏਕਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਹ ਏਕਤਾ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਥੋਪੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ,ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਣ….ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮ,ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਹ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਅਖੰਡ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਮੰਤੀ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੌਰ ਸੀ,ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਜਾਕੇ ਵਿਚਰ ਸਕਦੇ ਸਾਂ।
ਸੋ ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ –
ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਖਾਸ ਮੰਦਰਾਂ ‘ਚ ਖਾਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਜਿਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਸਮਾਂਤਰ ਅਜਿਹੇ ਫਿਰਕੂ ਰੰਗ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।ਕਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਹਰ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣਗੇ।ਕੱਲ੍ਹ ਜੇ ਅਕਬਰ,ਅਸ਼ੋਕ ਸਨ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੱਟੜ ਸੰਕਲਪ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝਦੇ ਹਨ।ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇਹੋ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ,ਹੌਂਸਲਾ ਹਰ ਬੇਤੁੱਕੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਇੱਕ ਦਿਨ…..

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Literature, Politics, Society | Tagged , , , , , , | Leave a comment

1975 – dark history

1974 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਨਵ ਨਿਰਮਾਣ ਅੰਦੋਲਣ ਚੱਲਿਆ।ਐੱਲ.ਡੀ. ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ‘ਚ ਮੈੱਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਜਨਤਾ ਮੋਰਚਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚਿੱਮਣ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ।ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਅੰਦੋਲਣ ਸੀ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ 100 ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ ਮੌਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ 3000 ਬੰਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਵੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 8000 ਬੰਦਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਣ ਛਿੜਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਅੰਦੋਲਣ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਨੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਪੈਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਲਾਲੂ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਰੰਗਾ ਬਿੱਲਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਐ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ‘ਚ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਅਬਦੁਲ ਗਫੂਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰ ਦਾ ਅੰਨਾ ਅੰਦੋਲਣ ਅਤੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਆਉਣਾ 1975 ਦੇ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਦੋਲਣ ਅਤੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਦੇ ਉਭਰਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।ਖੈਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਰੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ,ਜਿਸ ‘ਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਇਸ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਖਾਸ ਆਗੂ ਸੀ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਾਰਜ ਫਰਨਾਂਡਿਜ਼….ਇਸ ਦੌਰਾਨ 50000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ…
ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੜੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਲੜੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਦੀ ਇਸ ਚੋਣ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਰਾਇਣ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨੇ ਹੀ 1977 ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਖੇਡ ‘ਚ ਡੇਗੀ ਸੀ।
ਅਜਿਹੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ‘ਚ,ਹੜਤਾਲਾਂ ‘ਚ,ਅੰਤਾ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਚ,ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹਲਾਤ ‘ਚ,ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਕੱਸਦੇ ਸ਼ਿੰਕਜਿਆ ‘ਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।1975 ਦੀ ਇਸ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕਸ਼ਨ 107 ਤਹਿਤ 1,10000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ‘ਚ ਇੱਕ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ‘ਚ ਹੀ 6 ਲੱਖ ਨਸਬੰਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।ਸੰਜੈ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ,ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ.ਸੀ ਸ਼ੁਕਲ ਜੋਕਿ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਖਾਸਤੀ ‘ਤੇ ਬਣਿਆ ਸੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਅੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ 1971 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਾਹਰੀ ਸੀ,1975 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਰੂਪ ਦੀ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Politics, Society | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ

ਏਕ ਜਣਾ ! 
ਇਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੰਬੋਧਣੀ ਨਾਮ ਸੀ।ਉਹਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ.ਪੀ. ਸਿਰਫ ਏਕ ਜਣਾ ਸੀ।ਉਹ ਜੇ.ਪੀ. ਜੋ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਇੰਦੂ ਜਾਂ ਇੰਦੂ ਬੇਟੀ ਕਹਿਕੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।
ਜੇ.ਪੀ. ਦੇ ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਦਿੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਇਹ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਖੈਰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ‘ਸਾਏ ਮੇਂ ਧੂਪ’ ‘ਚ 1975 ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ,ਜਿਸ ‘ਚ ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਗੁੱਡੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬੁੱਡੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ‘ਚ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਏਕ ਗੁਡੀਆ ਕੀ ਕਈ ਕਠਪੁਤਲੀਓਂ ਮੇਂ ਜਾਨ ਹੈ
ਆਜ ਸ਼ਾਇਰ,ਯੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕਰ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।

ਖਾਸ ਸੜਕੇਂ ਬੰਦ ਹੈ ਤਬ ਸੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੇ ਲੀਏ,
ਯੇ ਹਮਾਰੇ ਵਕਤ ਕੀ ਸਬਸੇ ਸਹੀ ਪਹਿਚਾਨ ਹੈ।

ਏਕ ਬੁਡਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਮੁਲਕ ਮੇਂ ਯਾ ਯੋਂ ਕਹੋ-
ਇਸ ਅੰਧੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਮੇਂ ਏਕ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਹੈ।

ਮਸ੍ਹਲਤ-ਆਮੇਜ਼ ਹੋਤੇ ਹੈ ਸਿਆਸਤ ਕੇ ਕਦਮ,
ਤੂੰ ਨਾ ਸਮਝੇਗਾ ਸਿਆਸਤ,ਤੂੰ ਅਬੀ ਇਨਸਾਨ ਹੈ।

ਇਸ ਕਦਰ ਪਾਬੰਧੀ-ਏ-ਮਜ਼ਹਬ ਕਿ ਸਦਕੇ ਆਪਕੇ,
ਜਬ ਸੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਮੁਲਕ ਮੇਂ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹੈ।

ਕੱਲ੍ਹ ਨੁਮਾਂਇਸ਼ ਮੇਂ ਮਿਲਾ ਵੋ ਚੀਥੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੂਏ,
ਮੈਨੇਂ ਪੂਛਾ ਨਾਮ ਤੋ ਬੋਲਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਹੈ।

ਮੁਝਮੇਂ ਰਹਿਤੇ ਹੈ ਕਰੋੜੋਂ ਲੋਗ ਚੁੱਪ ਕੈਸੇ ਰਹੂੰ,
ਹਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਬ ਸਲਤਨਤ ਕੇ ਨਾਮ ਏਕ ਬਿਆਨ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Literature, Politics | Tagged , , | Leave a comment

ਕਰਜ਼ ਮਾਫੀ ਫੈਸ਼ਨ !

“ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਣ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ,ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ,ਦਲਿਤ,ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ,ਕਿਸਾਨ ਹੋਵੇ,ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ,ਵਾਂਝੇ ਹੋਣ,ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੋ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋਵੇ ਇਹੋ ਸਾਡੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਗਰੀਬ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਤਬਕਾ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ । 2014
ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਭਾਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ

“ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਜ਼ ਮਾਫੀ ਫੈਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਵੈਂਕਿਆ ਨਾਇਡੂ । 2017
ਯੂਨੀਅਨ ਅਰਬਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ,ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ

ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ,ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੰਪਨੀਆਂ,ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਬ੍ਰਿਗੇਡ,ਮੋਦੀ ਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ
ਅੱਛੇ ਦਿਨ ਆਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ
ਅਬਕੀ ਬਾਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ
ਭਾਜਪਾ ਕਾ ਪ੍ਰਯਾਸ-ਜਨ ਜਨ ਕਾ ਵਿਕਾਸ
ਅਜਿਹੇ ਜੁਮਲਿਆਂ,ਨਾਅਰਿਆਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਆਈ ਜੀਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਫਨਾ ਵਿਖਾਇਆ।ਇਹ ਸੁਫਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਆਦਰਸ਼ ਘੋਟਾਲਾ,ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਘੋਟਾਲੇ,ਕੋਲਗੇਟ,2 ਜੀ ਘੋਟਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਘੋਟਾਲਿਆਂ ‘ਚ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੀਜ਼ਲ,ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ,ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ,ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਤੋੜ ਰਹੀ ਸੀ।ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਨਾਅਰੇ ਸਨ
ਮਨਮੋਹਨ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਮੇਂ
ਰੁਲਾ ਦੀਆ ਪਿਆਜ ਨੇ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬਚਕਾਣੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਖਰਚੀਲਾ ਹੈ।ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈ।ਬੇਵਕੂਫ ਹੈ।ਪਰ ਜੇ ਇੱਕਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹਾਨੇ ਸਨ ਕਿ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰ ‘ਚ ਗੜਬੜ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ‘ਚ ਏਨਾ ਅੰਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ‘ਚ 60 ਕਰੋੜ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 25 ਕਿਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਦੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਵੰਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੱਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਗੋਦਾਮਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ।ਅਜਿਹੇ ਧੰਧੂਕਾਰੇ ‘ਚ ਮੋਦੀ ਬ੍ਰਾਡ ਸੁਫਨੇ ਵੇਚਣ ਆਇਆ ਸੀ।ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਲੰਕਾ ਜਾਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਵਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਲਿੱਸਮ ‘ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਦਾ ਵਖਿਆਨ ਰੱਜਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਗੈਸ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿਓ।ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ 100 ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਓ ਮਹਿੰਗਾਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।ਕਦੀ ਉਹ 100 ਦਿਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਕਦੀ ਨੋਟਬੰਦੀ ‘ਚੋਂ ਉੱਠਣ ਲਈ 50 ਦਿਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਲੋਕ,ਕਿਸਾਨ,ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣ।ਕੀ ਮੋਦੀ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਭਾਸ਼ਣ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ,ਜੀਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਜੋਕਿ ਹੂਬਹੂ ਉੱਲਥਾ ਹੈ।
2014 ਦੇ ਉਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ 2017 ‘ਚ ਵੈਂਕਿਆ ਨਾਇਡੂ ਇੰਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਗੁੰਡੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋਕਿ ਡੰਡੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ‘ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਕਿਸਾਨ ਜਦੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸ ਇਰਾਦੇ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ।
ਘਾਟ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।ਜੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਫੈਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਿਸਾਨ ਜਦੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਉਹਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ?
ਗੌਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ,ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਜੋਕਿ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 50000,45000,68000 ਕਰੋੜ ਹੈ।ਇਹਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀ 5,73000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਹੈ।ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਸਬਸਿਡੀ ਖੈਰਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੀਣਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 3 ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਸਰਾ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।1991 ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਤਨਖਾਹਾਂ,ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ,ਭੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਵਧਿਆ ਹੈ ਪਰ ਕਣਕ ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਣ ਦੌਰਾਨ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 900 ਤੋਂ 1625 ਰੁਪਏ ਕੁਇੰਟਲ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਅੰਬਾਨੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਉਸੇ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਤੀਜਾ ਅੰਬਾਨੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।ਉਹਦੇ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੂਲ ਧੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ।ਉਹਦਾ ਟੀਚਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ‘ਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ‘ਚ ਚਲੇ ਗਈ ਹੈ।ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਲਈ ਫੌਜ ‘ਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।ਉਹ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਉਹਨੂੰ ਫੌਜ ‘ਚ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ।ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦੁਆਬੇ ‘ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਥਾਂਈ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਟਾਂਵਾ।ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾ ‘ਚ 2008 ਤੱਕ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦੋ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਲਈਦੀ ਹੈ।ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਰਕੀਟ ਆਈਲੈਟਸ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਆਈਲੈਟਸ ਸੈਂਟਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰਫਿਊਜ਼ੀ ਕੈਂਪ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਹੁੰਚਕੇ ਕਿਸੇ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਕੇ ਅਰਾਮ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।ਇੱਥੋਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ,ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਝ ਅਸੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਲਾਤ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਬੇਹਤਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ,ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ,ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ ਪੱਖੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Agriculture, Politics, Society | Tagged , , , , , | Leave a comment