ਮੋਦੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਲੱਭ ਲੱਭਕੇ ਸੁਣੋ।ਮੋਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਲਾਤ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਅਸੀ ਅਜਿਹਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ।ਮੋਦੀ ਤਿੰਨ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
1. Manufacturing Sector
2. Agriculture Sector
3. Service Sector
8 ਮਈ 2014 ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ‘ਚ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ‘ਤੇ Minimum Support Price (MCP) ਲੈਕੇ ਆਵਾਂਗੇ।ਇਸ ਅਧੀਨ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਬੀਜ,ਬਿਜਲੀ,ਪਾਣੀ,ਖਾਦ,ਦਵਾਈਆਂ,ਮਜ਼ਦੂਰੀ (ਲਾਵਿਆ ਦਾ ਖਰਚਾ + ਵਾਡੀ ਦਾ ਖਰਚਾ) ਦਾ ਖਰਚਾ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਹਦੇ 50 % ਮੁਨਾਫੇ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਸਲ ਖਰੀਦੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਯਕਦਮ ਸਭ ਕੁਝ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਪਰ 2017 ਤੱਕ ਮਾਅਰਕਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗਿਣਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ।

Another History of Public welfare schemes :-
ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਇਸ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅੰਦਰ ਉਦਾਹਰਨ ਵੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਈਏ।
ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ 1980 ‘ਚ Reservation for Backward Classes – Mandal Commission Report 1980 ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਾਗੂ ਵੀ.ਪੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1990 ‘ਚ ਕੀਤਾ।ਇਹਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅੰਦਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਚ ਘਾਟ ਸੀ।
ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ 27 % ਪਿੱਛੋ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ‘ਚ 22.5 % ਹੋਰ ਜੋੜ 49.5 % ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਹਿਤ ਪਛੜੀ ਜਾਤੀਆਂ,ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ਬੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੱਕ ਲਾ ਲਈ ਸੀ।ਇੱਥੋਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਬਕੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1966 ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹ 1970 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ‘ਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਹੀ ਸੀ।ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ 1970 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਸਾਲ ਅਣਗੋਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖਕੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ 4-ਅਕਤੂਬਰ-2006 ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ‘ਚ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ 2017 ਤੱਕ ਆਉਂਦਿਆ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ 12 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਰੂੜੀ ਦੀ ਵੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਗੂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਰਨ ਦਿਓ।ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਮੋਦੀ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਆ ਹੂਆ ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ?
ਪਰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਜੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ।ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਸਹੀ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ‘ਚ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Politics | Tagged , , | Leave a comment

ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ

ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ‘ਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ‘ਚ ਖੁਦਵਾਏ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ,ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੁਨਬੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇੰਝ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਜੋ ਗੱਲ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਹੁਣ ਦੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸੱਚ ‘ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀਅਤ ਭਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੰਦੂਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਹਿੰਦੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਫਤਿਹਪੁਰ ਸਿਕਰੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਨ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤੈਅ ਦਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਹੋਇਆ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਬੇਹਤਰ ਜਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਸਮਝ ਸਕਣ….
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਭ ਦੇ ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੱਖਰੇ ਹਨ,ਸਭ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਲੀਮਾਂ ਹਨ ਪਰ ਹਰੇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਲਈ ਈਮਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ,ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨਾਲੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਇਤਾਂ,ਖਿਆਲ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਬੇਹਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਖਿਆਲ ‘ਚ ਉਹਹ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ,ਖਿਆਲ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ‘ਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਚ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹਿਕਾਰਤ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਨ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਚ ਸ਼ੱਕ ਉਭਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੁਕੱਰਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂਕਿ ਆਪਾਂ ਹਰ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਸਮਝ ਸਕੀਏ।
ਦੂਜਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਬਹੁਰੰਗੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹਦਾ ਇਲਮ ਹੈ।ਇਹ ਫਰਕ ਉੱਪਰੀ ਠਾਠ ਬਾਠ,ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ,ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ‘ਚ ਵੀ ਵਿਖਦਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮ ਆਉਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ,ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਤਾਂ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਆਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਪਸੀ ਸਹਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਤੁਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਓਪਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ,ਰਾਹ,ਧਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਏਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਹ ਏਕਤਾ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਥੋਪੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਦੇ ਮਨ ‘ਚ ਏਕਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਹ ਏਕਤਾ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਥੋਪੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ,ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਣ….ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮ,ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਹ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਅਖੰਡ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਮੰਤੀ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੌਰ ਸੀ,ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਜਾਕੇ ਵਿਚਰ ਸਕਦੇ ਸਾਂ।
ਸੋ ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ –
ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਖਾਸ ਮੰਦਰਾਂ ‘ਚ ਖਾਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਜਿਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਸਮਾਂਤਰ ਅਜਿਹੇ ਫਿਰਕੂ ਰੰਗ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।ਕਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਹਰ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣਗੇ।ਕੱਲ੍ਹ ਜੇ ਅਕਬਰ,ਅਸ਼ੋਕ ਸਨ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੱਟੜ ਸੰਕਲਪ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝਦੇ ਹਨ।ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇਹੋ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ,ਹੌਂਸਲਾ ਹਰ ਬੇਤੁੱਕੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਇੱਕ ਦਿਨ…..

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Literature, Politics, Society | Tagged , , , , , , | Leave a comment

1975 – dark history

1974 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਨਵ ਨਿਰਮਾਣ ਅੰਦੋਲਣ ਚੱਲਿਆ।ਐੱਲ.ਡੀ. ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ‘ਚ ਮੈੱਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਜਨਤਾ ਮੋਰਚਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚਿੱਮਣ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ।ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਅੰਦੋਲਣ ਸੀ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ 100 ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ ਮੌਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ 3000 ਬੰਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਵੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 8000 ਬੰਦਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਣ ਛਿੜਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਅੰਦੋਲਣ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਨੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਪੈਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਲਾਲੂ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਰੰਗਾ ਬਿੱਲਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਐ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ।ਇਸ ਅੰਦੋਲਣ ‘ਚ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਅਬਦੁਲ ਗਫੂਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰ ਦਾ ਅੰਨਾ ਅੰਦੋਲਣ ਅਤੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਆਉਣਾ 1975 ਦੇ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਦੋਲਣ ਅਤੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਦੇ ਉਭਰਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।ਖੈਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਰੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ,ਜਿਸ ‘ਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਇਸ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਖਾਸ ਆਗੂ ਸੀ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਾਰਜ ਫਰਨਾਂਡਿਜ਼….ਇਸ ਦੌਰਾਨ 50000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ…
ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੜੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਲੜੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਦੀ ਇਸ ਚੋਣ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਰਾਇਣ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨੇ ਹੀ 1977 ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਖੇਡ ‘ਚ ਡੇਗੀ ਸੀ।
ਅਜਿਹੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ‘ਚ,ਹੜਤਾਲਾਂ ‘ਚ,ਅੰਤਾ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਚ,ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹਲਾਤ ‘ਚ,ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਕੱਸਦੇ ਸ਼ਿੰਕਜਿਆ ‘ਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।1975 ਦੀ ਇਸ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕਸ਼ਨ 107 ਤਹਿਤ 1,10000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ‘ਚ ਇੱਕ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ‘ਚ ਹੀ 6 ਲੱਖ ਨਸਬੰਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।ਸੰਜੈ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ,ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ.ਸੀ ਸ਼ੁਕਲ ਜੋਕਿ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਖਾਸਤੀ ‘ਤੇ ਬਣਿਆ ਸੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਅੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ 1971 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਾਹਰੀ ਸੀ,1975 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਰੂਪ ਦੀ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Politics, Society | Tagged , , , , , , , , , | Leave a comment

ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ

ਏਕ ਜਣਾ ! 
ਇਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੰਬੋਧਣੀ ਨਾਮ ਸੀ।ਉਹਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ.ਪੀ. ਸਿਰਫ ਏਕ ਜਣਾ ਸੀ।ਉਹ ਜੇ.ਪੀ. ਜੋ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਇੰਦੂ ਜਾਂ ਇੰਦੂ ਬੇਟੀ ਕਹਿਕੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।
ਜੇ.ਪੀ. ਦੇ ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਦਿੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਇਹ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਖੈਰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ‘ਸਾਏ ਮੇਂ ਧੂਪ’ ‘ਚ 1975 ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ,ਜਿਸ ‘ਚ ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਗੁੱਡੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬੁੱਡੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ‘ਚ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਏਕ ਗੁਡੀਆ ਕੀ ਕਈ ਕਠਪੁਤਲੀਓਂ ਮੇਂ ਜਾਨ ਹੈ
ਆਜ ਸ਼ਾਇਰ,ਯੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕਰ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।

ਖਾਸ ਸੜਕੇਂ ਬੰਦ ਹੈ ਤਬ ਸੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੇ ਲੀਏ,
ਯੇ ਹਮਾਰੇ ਵਕਤ ਕੀ ਸਬਸੇ ਸਹੀ ਪਹਿਚਾਨ ਹੈ।

ਏਕ ਬੁਡਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਮੁਲਕ ਮੇਂ ਯਾ ਯੋਂ ਕਹੋ-
ਇਸ ਅੰਧੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਮੇਂ ਏਕ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਹੈ।

ਮਸ੍ਹਲਤ-ਆਮੇਜ਼ ਹੋਤੇ ਹੈ ਸਿਆਸਤ ਕੇ ਕਦਮ,
ਤੂੰ ਨਾ ਸਮਝੇਗਾ ਸਿਆਸਤ,ਤੂੰ ਅਬੀ ਇਨਸਾਨ ਹੈ।

ਇਸ ਕਦਰ ਪਾਬੰਧੀ-ਏ-ਮਜ਼ਹਬ ਕਿ ਸਦਕੇ ਆਪਕੇ,
ਜਬ ਸੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਮੁਲਕ ਮੇਂ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹੈ।

ਕੱਲ੍ਹ ਨੁਮਾਂਇਸ਼ ਮੇਂ ਮਿਲਾ ਵੋ ਚੀਥੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੂਏ,
ਮੈਨੇਂ ਪੂਛਾ ਨਾਮ ਤੋ ਬੋਲਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਹੈ।

ਮੁਝਮੇਂ ਰਹਿਤੇ ਹੈ ਕਰੋੜੋਂ ਲੋਗ ਚੁੱਪ ਕੈਸੇ ਰਹੂੰ,
ਹਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਬ ਸਲਤਨਤ ਕੇ ਨਾਮ ਏਕ ਬਿਆਨ ਹੈ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Literature, Politics | Tagged , , | Leave a comment

ਕਰਜ਼ ਮਾਫੀ ਫੈਸ਼ਨ !

“ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਣ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ,ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ,ਦਲਿਤ,ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ,ਕਿਸਾਨ ਹੋਵੇ,ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ,ਵਾਂਝੇ ਹੋਣ,ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੋ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋਵੇ ਇਹੋ ਸਾਡੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਗਰੀਬ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਤਬਕਾ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ । 2014
ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਭਾਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ

“ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਜ਼ ਮਾਫੀ ਫੈਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਵੈਂਕਿਆ ਨਾਇਡੂ । 2017
ਯੂਨੀਅਨ ਅਰਬਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ,ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ

ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ,ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੰਪਨੀਆਂ,ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਬ੍ਰਿਗੇਡ,ਮੋਦੀ ਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ
ਅੱਛੇ ਦਿਨ ਆਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ
ਅਬਕੀ ਬਾਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ
ਭਾਜਪਾ ਕਾ ਪ੍ਰਯਾਸ-ਜਨ ਜਨ ਕਾ ਵਿਕਾਸ
ਅਜਿਹੇ ਜੁਮਲਿਆਂ,ਨਾਅਰਿਆਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਆਈ ਜੀਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਫਨਾ ਵਿਖਾਇਆ।ਇਹ ਸੁਫਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਆਦਰਸ਼ ਘੋਟਾਲਾ,ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਘੋਟਾਲੇ,ਕੋਲਗੇਟ,2 ਜੀ ਘੋਟਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਘੋਟਾਲਿਆਂ ‘ਚ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੀਜ਼ਲ,ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ,ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ,ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਤੋੜ ਰਹੀ ਸੀ।ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਨਾਅਰੇ ਸਨ
ਮਨਮੋਹਨ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਮੇਂ
ਰੁਲਾ ਦੀਆ ਪਿਆਜ ਨੇ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬਚਕਾਣੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਖਰਚੀਲਾ ਹੈ।ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈ।ਬੇਵਕੂਫ ਹੈ।ਪਰ ਜੇ ਇੱਕਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹਾਨੇ ਸਨ ਕਿ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰ ‘ਚ ਗੜਬੜ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ‘ਚ ਏਨਾ ਅੰਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ‘ਚ 60 ਕਰੋੜ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 25 ਕਿਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਦੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਵੰਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੱਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਗੋਦਾਮਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ।ਅਜਿਹੇ ਧੰਧੂਕਾਰੇ ‘ਚ ਮੋਦੀ ਬ੍ਰਾਡ ਸੁਫਨੇ ਵੇਚਣ ਆਇਆ ਸੀ।ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਲੰਕਾ ਜਾਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਵਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਲਿੱਸਮ ‘ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਦਾ ਵਖਿਆਨ ਰੱਜਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਗੈਸ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿਓ।ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ 100 ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਓ ਮਹਿੰਗਾਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।ਕਦੀ ਉਹ 100 ਦਿਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਕਦੀ ਨੋਟਬੰਦੀ ‘ਚੋਂ ਉੱਠਣ ਲਈ 50 ਦਿਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਲੋਕ,ਕਿਸਾਨ,ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣ।ਕੀ ਮੋਦੀ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਭਾਸ਼ਣ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ,ਜੀਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਜੋਕਿ ਹੂਬਹੂ ਉੱਲਥਾ ਹੈ।
2014 ਦੇ ਉਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ 2017 ‘ਚ ਵੈਂਕਿਆ ਨਾਇਡੂ ਇੰਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਗੁੰਡੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋਕਿ ਡੰਡੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ‘ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਕਿਸਾਨ ਜਦੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸ ਇਰਾਦੇ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ।
ਘਾਟ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।ਜੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਫੈਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਿਸਾਨ ਜਦੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਉਹਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ?
ਗੌਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ,ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਜੋਕਿ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 50000,45000,68000 ਕਰੋੜ ਹੈ।ਇਹਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀ 5,73000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਹੈ।ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਸਬਸਿਡੀ ਖੈਰਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੀਣਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 3 ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਸਰਾ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।1991 ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਤਨਖਾਹਾਂ,ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ,ਭੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਵਧਿਆ ਹੈ ਪਰ ਕਣਕ ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਣ ਦੌਰਾਨ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 900 ਤੋਂ 1625 ਰੁਪਏ ਕੁਇੰਟਲ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਅੰਬਾਨੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਉਸੇ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਤੀਜਾ ਅੰਬਾਨੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।ਉਹਦੇ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੂਲ ਧੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ।ਉਹਦਾ ਟੀਚਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ‘ਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ‘ਚ ਚਲੇ ਗਈ ਹੈ।ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਲਈ ਫੌਜ ‘ਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।ਉਹ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਉਹਨੂੰ ਫੌਜ ‘ਚ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ।ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦੁਆਬੇ ‘ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਥਾਂਈ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਟਾਂਵਾ।ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾ ‘ਚ 2008 ਤੱਕ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦੋ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਲਈਦੀ ਹੈ।ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਰਕੀਟ ਆਈਲੈਟਸ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਆਈਲੈਟਸ ਸੈਂਟਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰਫਿਊਜ਼ੀ ਕੈਂਪ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਹੁੰਚਕੇ ਕਿਸੇ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਕੇ ਅਰਾਮ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।ਇੱਥੋਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ,ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਝ ਅਸੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਲਾਤ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਬੇਹਤਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ,ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ,ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ ਪੱਖੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Agriculture, Politics, Society | Tagged , , , , , | Leave a comment

ਕੜਾਹੀਨਾਮਾ : ਖੁਰਾਕਾਂ ਸੰਗ ਤੁਰਦੇ ਕਿੱਸੇ

INFO Harman Radio Iਆਲੂ ਮਟਰ
ਆਲੂ ਮਟਰ ਦੇ ਦੋ ਕਿੱਸੇ ਨੇ ਹੁਣ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ…..
ਆਲੂ ਉਂਝ ਤਾਂ ਹਰ ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ। ਆਲੂ ਦੀ ਏਨੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਤਕਾਜ਼ੇ ਇੰਝ ਪਰਖੇ ਗਏ :-
ਜਬ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ ਸਮੋਸੇ ਮੇਂ ਆਲੂ
ਤਬ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ ਬਿਹਾਰ ਮੇਂ ਲਾਲੂ
ਤੇ ਮਟਰ ! ਐਤਕੀ ਏਨਾਂ ਲਾਇਆ ਪੰਜਾਬ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਕਿ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ ਵਿਕਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਘਰ,ਵਿਆਹ,ਇੱਕਠ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਆਲੂ ਮਟਰ ਹੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਿੰਭਨਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਣਕ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਬਜ਼ੀ ਆਲੂ ਬੀਜਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਰਫ ਜੁਮਲੇਬਾਜ਼ੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੈਨਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ੈੱਡ ਯੁਕਤ ਮੰਡੀ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਸਿਰਫ ਪਟਿਆਲਾ ਖਾਸ ‘ਚ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਵੇਲੇ ਡਕਾਲਾ,ਦੁੱਧਨ,ਦੇਵੀਗੜ੍ਹ,ਭੁੱਨਰਹੇੜੀ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ‘ਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ‘ਚ ਸਿਰਫ ਸਨੌਰ ਹੀ ਮੰਡੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਹੈ।ਬਾਕੀ ਜਿਨਸਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਵੱਖਰਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਲ ਵੀ ਕਣਕ ਝੌਨੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਲੀਕੇਬੱਧ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ੧੫ ਜੂਨ ਤੋਂ ਦੱਸ ਘੰਟੇ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਖੈਰ
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਲੂ ਮਟਰ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਨਵੇਂ ਘਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।ਨਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਰੋਟੀ ‘ਚ ਸੇਵੀਆਂ,ਆਲੂ ਮਟਰ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
ਮਾਮਾ ਘੁੰਮਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਘਰ ਕੁਵੇਲਾ ਪਾ ਈ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਸੋ ਭੁੱਖ ਵੀ ਵਾਹਵਾ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਮਾਮੇ ਨੇ ਬੇਧਿਆਨਾ ਹੋ ਆਲੂ ਮਟਰ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ‘ਚ ਰੋਟੀ ਲਾ ਬੁਰਕੀ ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ‘ਚ ਪਾੲੀ ਤਾਂ ਆਲੂ ਤਾਲੂ ਨਾਲ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਮਾਮਾ ਵਿਚਾਰਾ ਸੰਘਦਾ ਆਪਣੀ ਕਾਹਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਜਾਹਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੋ ਉਹਨੇ ਫੌਰੀ ਤਰਕੀਬ ਕੱਢੀ।
ਤਾਲੂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਲਵਾੳੁਣ ਲੲੀ ਮੋਰ ਵਾਂਗੂ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲੈਂਟਰ ਵੱਲ ਵੇਖਕੇ ਕਹਿੰਦਾ,”ਪ੍ਰਭਬੀਰ ਸਿਹਾਂ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਆਂ,ਆਹ ਲੈਂਹਹਹਹਹਹਹਟਰ ਸੋਹਣਾ ਪੈ ਗਿਅੈ।”
ਸਾਡਾ ਡੈਡੀ ਪਰਖ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲ ਸਾਰਾ,ਕਹਿੰਦਾ,” ਸੱਕਤਰ ਸਿਹਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈ।”
ਫੇਰ ਚੁੱਪ ਚਪੀਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਈ ਜਾਣ ਤੇ ਬੋਲਣ ਕੁਝ ਨਾ ਕੱਚੇ ਜਹੇ ਹੋਕੇ…..ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਬੜਾ ਆਵੇ ਪਰ ਘਰ ਆਏ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਰੱਖਣਾ ਸੀ ਸੋ ਬਾਹਰ ਨਲਕੇ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਮੈਂ ਚੌਖਾ ਹੱਸਿਆ।


ਕੁਲਚੇ
ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ
ਨਰਸਰੀ ‘ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਪਟਿਆਲੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਗਰ ਮਾਸੀ ਕੋਲ…ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਸੁਹਾਗਾ… ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ,ਅੱਖ ਦਾ ਓਪਰੇਸ਼ਨ,ਰਸੌਲੀ,ਪੱਥਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਗਰ,ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ,ਵਿਸਾਖੀ ਜਾਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਬ ਦਾ ਹੌਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਭ ਦਾ ਵੇਲੇ ਕੁਵੇਲੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮਾਸੀ ਦਾ ਘਰ….ਮਾਸੜ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਿਣਾ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਈ ਏ ਮੇਰਾ ਘਰ….
ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ‘ਚ ਟੀਵੀ ਘਰਾਂ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਦੋਂ ਮਾਸੜ ਕੋਲ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀ ਜਿਹਦੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੈਂਚੀ ਗੇਟ ਵਾਂਗੂ ਫਰੇਮ ਸੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਢੱਕਣ ਲਈ…ਟੈਕਸਲਾ ਦਾ ਟੀਵੀ….ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਸੀਟੀ ਕੇਬਲ,ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਜਦੋਂ ਕੇਬਲ ਮਾਫੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਮੈਂ ਪਟਿਆਲੇ ਨਰਸਰੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਮੈਡਮ ਨੇ ਚੰਗਾ ਕੁੱਟਣਾ। ਡੈਡੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੈਡਮ ਨੂੰ ਜਾ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਵਿਖਾ ਕਿਹੜੀ ਰੂਲ ਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਐ ਕਿ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਈ ਲਿਖਣੈ…ਰੱਬ ਨੇ ਦੋ ਹੱਥ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਤੈਅ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪੇ ਕਰਨ ਦਿਓ…
ਤੇ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ !
ਮੇਰੇ ਨਰਸਰੀ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਉਹ ਕੁਲਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ…..ਮੱਖਣ,ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ ‘ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਚਟਣੀ, ਚਿੱਟੇ ਛੋਲੇ, ਆਲੂ ਦਾ ਪੇਸ ਬਰੀਕ ਜਿਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਮੰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਉਣੀ ਤੇ ਤਵੇ ‘ਤੇ ਕੁਲਚੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾ ਕੇ ਇਉਂ ਰਾੜਣਾ ਕਿ ਕਰਾਰੇ ਕੁਲਚੇ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ ੨੦੧੭ ਤੱਕ ੩੫ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ‘ਚ ਬਰਫ ਵਾਲਾ ਗੋਲਾ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਿਆਲਾਂ ‘ਚ ਕੁਲਚੇ,ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੋ ਮਹੀਨੇ ਕੁਲਚੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਦੋ ਨੰਬਰ ਗਲੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਗਰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਲਗਾਤਾਰ…..
ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ ਨਾਮ ਇਹੋ ਰਿਹਾ….ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਕੱਦ ਕਾਠ,ਜਾਲੀ ਵਾਲੀ ਠਾਠੀ,ਚਿੱਟੀ ਗੋਲ ਦਸਤਾਰ ਵੀ ਉਵੇਂ…..ਅੰਕਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਅਸੀ ਉਹੋ ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਪੰਜਾਹ ਪੈਸੇ ਫੜ੍ਹ ਅੰਕਲ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਚਟਣੀ ਨਾਲ ਕੁਲਚੇ ਦੀ ਫਰਮਾਇਸ਼ ਕਰਦੇ ਬੱਚੇ ਹੀ ਹਾਂ।
ਸ਼ਹਿਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ KFC,McDonald ਦੇ ਦੌਰ ‘ਚ,ਬੀਫ,ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਬਚਪਨ ‘ਚ ਚਲੇ ਜਾਈਦੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਸੀ ਦਾ ਘਰ,ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ,ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖਨਿਵਾਰਣ ਸਾਹਬ ਦੀ ਪੰਚਮੀ,ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਲਿਖਾਵਟ ਨਾਲ ਪੁੰਗਰਦੇ ਹਰਫ ਤੇ ੳ ਊਠ ਅ ਅੰਬ ੲ ਇੱਟ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ।
ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਲਚੇ ਵਾਲੇ ਅੰਕਲ ਨੇ ਇਸੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਚ ਪਲਾਟ,ਦੋ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾ ਰੇਲਵੇ ‘ਚ ਨੌਕਰੀ ਲਵਾਏ ਹਨ। ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਲਗਣ ਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ‘ਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਲਚੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।


ਚਾਹ
ਤਜਰਬੇ ‘ਚੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਾਰਡ ਵੰਡਣਾ ਹੈ।ੳੁਂਝ ਤਾਂ ਕਾਰਡ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇਜੇ ਨੇ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਸੱਦਾ ਪੜ੍ਹ ਕਈਆਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਸੀ।
ਮੈਂ ਤੇ ਭੂਆ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਘਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਾਹ ਸਾਨੂੰ ਇੰਝ ਪੀਣੀ ਪਈ ਜਿਵ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੀਣਾ ਹੋਵੇ। ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਕਿ ਸ਼ਾਮੀ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੱਕ ਏਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਭੁਗਤਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਪਰ ਚਾਹ ਦੇ ਸ਼ੁਗਲ ‘ਚ ਟੀਚਾ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣਾ।
ਚਾਹ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ ਜੋ ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਫੇਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਚਾਹ ਐਸੀ ਲੱਭੀ ਕਿ ਚੀਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਚਾਹ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਅਤੇ ਚਾਹ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਮਿਜਾਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਭਾਅ ਪਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸਾਡਾ ਭੂਪਾਲ ਵਾਲਾ ਫੁੱਫੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੜ੍ਹਣ ਦੀ ਕੜਾਕੇਦਾਰ ਚਾਹ ਨੂੰ ਚਾਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚਾਹ ਤੇ ਕੋਈ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚਾਹ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਜੀਤ ਕੱਟੂ ਖੰਡ ਵੱਖਰੀ ਫੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਪਾਓ ਤੇ ਨਾਲੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਧਰੀ ਚਾਹ ‘ਚ ਪਾਈ ਖੰਡ ਚਾਹ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਚਾਹ ਤੇ ਲੱਸੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮੋਦੀ ਜੀ ਚਾਏ ਵਾਲਾ,ਸਲੱਮਡਾਗ ਮਿਲੇਨੀਅਰ ਦਾ ਜਮਾਲ ਚਾਏ ਵਾਲਾ,ਵਾਹ ਉਸਤਾਦ ਵਾਹ ਤਾਜ ਚਾਹ ਤੱਕ ਛੋਟੀ ਪੱਤੀ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਤੇ ੫੦੨ ਪਤਾਕਾ ਚਾਹ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਅੰਦਰ ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਗਲ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਉੱਥੇ ਸਭ ਥਾਂਈ ਚਾਹ ਹੀ ਚਾਹ ਹੈ।
ਇਸ ਚਾਹ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਰਸੀਏ ਵੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮਾਮਾ ਸਾਡਾ ਸਰਵ ਲੋਹ ਦੇ ਬਾਟੇ ‘ਚ ਚਾਹ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਚਾਹ ਗੜਵੀ ‘ਚ ਦੇ ਗਲਾਸੀ ਵੱਖਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕੁਰਲੀ ਕਰ,ਕੋਈ ਬੁਰਸ਼ ਦਾਤਣ ਕਰ,ਕੋਈ ਬੈੱਡ ਟੀ ਦਾ ਦੀਵਾਨਾ ਹੈ। ਠੰਡੀ,ਤੱਤੀ ਤੇ ਸੜੂਕੇ ਮਾਰ ਚਾਹ ਪੀਣ ‘ਚ ਬੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੁਰਾ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੌਰਾਣ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚਾਹ ਚਾਹੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ ਦੀ ਚੁਸਕੀ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਟੱਟੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਕਈਆਂ ਲਈ ਚਾਹ thought process ‘ਚ ਬੜੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਖੈਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਗਇਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸੱਜਣ ਚਾਹ ਪੁੱਛਦਾ ਸੀ। ਮਾਸੀ ਵੱਡੀ ਦੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇ ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ ਨਿੱਕੀ ਮਾਸੀ ਘਰ ਆਕੇ ਚਾਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਏ ਤਾਂ ਮਾਸੀ ਰੁੱਸ ਗਈ। ਕਹਿੰਦੀ ਵੱਡੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਪੀਕੇ ਆਏ ਓ,ਛੋਟੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਚਾਹ ਕਿੱਥੇ ਪੀਂਦੇ ਓ..ਅਜਿਹੇ ਵਾਸਤਿਆਂ ‘ਚ ਕਦੀ ਜਵਾਈ ਭਾਈ ਦਾ ਲਿਹਾਜ,ਕਦੀ ਭਰਾ ਦਾ ਮਾਣ,ਕਦੀ ਹਾਡੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਕੋਣ ਪੀਂਦਾ ਏ ਵਰਗੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਕੱਸਵੇਂ ਫਿਕਰਿਆਂ ਚੋਂ ਚਾਹਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਾ ਰਹੀ ਅਖੀਰ …….
ਸਾਡਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿੱਤਰ ਏ,ਡਾ.ਹਰਸਿਮਰਨ ਸੰਧੂ ਕਹਿੰਦਾ ਚਾਹ ਤੁਸੀ ਵਾਹਵਾ ਪੀ ਲਈ ਏ ਆਪਾਂ ਫਰੂਟ ਖਾਨੇ ਆਂ …. ਮੈਂ ਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕਿ ਏਹਨਾਂ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਸਮਝਿਆ ਏ ਪਰ ਸੰਧੂ ਸਾਹਬ ਵੀ ਅਖੀਰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਫਰੂਟ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਥੌੜ੍ਹੀ ਥੌੜ੍ਹੀ ਚਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ ….ਅਸੀ ਇਕੋ ਸੁਰ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ …..
ਗੱਲ ਏਹ ਵੀ ਏ ਕਿ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਅਜਿਹੀ ਏ ਕਿ ਬੰਦਾ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਅਗਲਾ ਏਹ ਵੀ ਨਾ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਕਿ ਅਸੀ ਗਏ ‘ਤੇ ਅਗਲੇ ਨੇ ਚਾਹ ਵੀ ਨਾ ਪੁੱਛੀ ….
ਮੀਟ ਮਾਸ ਤੇ ਛਿਟ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਟਿੱਚਰਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚੂਹ ਤੇ ਪੀਂਦੇ ਨੀ ਚਾਹ ਲਿਆਈਏ ?
ਅਖੀਰ ‘ਤੇ ਚਾਹ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੁਝ ਗੀਤ
ਕੱਪ ਕੱਪ ਹੋਜੇ ਚਾਹ ਚੰਨੀਏ

ਇੱਕ ਗਰਮ ਚਾਏ ਕੀ ਪਿਆਲੀ ਹੋ

ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਾ ਖਿਆਲ ਦਿਲ ਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ
ਇਸੀ ਲੀਏ ਮੇਰੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਤੁਮਹੇ ਚਾਏ ਪੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ

ਅਸਲਮ ਭਾਈ
ਦੁੱਬਈ ਕੀ ਚਸ਼ਮਾ
ਚੀਨ ਕੀ ਚੱਡੀ ……
ਔਰ ਇਰਾਨੀ ਚਾਏ


ਅੰਬ
ਸੰਨ ੧੯੯੧ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਨਾ ਟਿਊਬਵੈਲ ਸਨ,ਨਾ ਪਾਣੀ ਡੂੰਗੇ,ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਚਕਾਚੌਂਧ
ਮਿਥੁਣ ਚਕਰਵਰਤੀ ਮਿਠੁਣ ਸੀ,ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਣ ਲੰਬੂ ਤੇ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਲਿਲ ਕਪੂਰ
ਮਾਮਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇਣਾ ਕਿ ਭਣੇਵਿਆਂ ਅੱਜ ਰਹੁ ਵੀ.ਸੀ.ਆਰ ਲੈਕੇ ਆਵਾਂਗੇ ….ਇਹਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਗਨਾਂ ਵਾਂਗੂ ਗੱਗੂ ਗਿੱਲ,ਵਰਿੰਦਰ,ਅਮਿਤਾਬ,ਮਿਥੁਣ,ਗੋਵਿੰਦਾ,ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਦੋਂ ਵੀਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਹੋਵੇਗਾ ਵੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟਿਕਟ ਖਿੜਕੀ ‘ਤੇ ਟਿਕਟ ਲੈਣ ਲਈ ਲੰਮੀ ਲਾਈਨ, ਧੱਕਾ ਮੁੱਕੀ ਤੇ ਅੰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ‘ਚ ਭੂੰਜੇ ਬਹਿਕੇ ਵੀ ਵੇਖਣੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਸੀਟਾਂ ਭਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਖਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਨਾਂਕਿ ਗਾਹਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ …..
ਖੈਰ ਇਸ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਅੰਬਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਦੋਂ ਟਿਊਬਵੈਲ ਨਹੀਂ ਬੋਰ ਸਨ। ਇੰਜਣ,ਪਟਾ,ਬਰੋਜ਼ਾ,ਜੈਨਡੋਰੀ,ਸ਼ਾਵਟ,ਪੁਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇਆਂ ਲੋਕਾਂ ਬਰੋਜ਼ੇ ਦੀ ਕਵਾਲਟੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਹੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨਾਲ ਖਹਿੰਦੇ ਰਹਿਣਾ…..
ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਮਾਨਿਆਂ ‘ਚ ਮਈ-ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾ ‘ਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਟਰਾਲੀ ‘ਚ ਰੱਖ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਸੇ ਦੋ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਿੰਨ ਡਰੰਮ ਲੈ ਖੜੌਤੇ ਹੋਣਾ। ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਾ ਹੋਣਾ,ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ,ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਾਲ,ਕਿਸਾਨਵਾਣੀ ਤੇ ਦੇਸੀ ਨੁਸਖਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਜਾਣੀਆਂ।
ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਸੀ। ਤੇਲ ਲੈਣ ਗਇਓਂ ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਅਚਾਰ ਲਈ ਅੰਬ ਲੈਕੇ ਆਉਣਾ। ਪੰਸੇਰੇ ਅੰਬ ਅਚਾਰ ਲਈ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਖਾਣ ਲਈ ਅੰਬ ਵੀ ਲੈ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਸਾਡੇ ਨੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਕਿੱਲੋ ਅੰਬ ਲੈ ਲਏ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖਾ ਲੈ ਵਿੱਚੋਂ …..ਤੇਲ ਲੈਣ ਲਈ ਲਾਈਨ ਲੰਬੀ ਸੀ ਤੇ ਆਪਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉੱਮਰ ‘ਚ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਕਾਰਜ ਹੱਥ ‘ਚ ਲੈਂਦਿਆ ਤਿੰਨ ਕਿੱਲੋ ਅੰਬ ਚੂਪ ਛੱਡੇ। ਲਿਫਾਫੇ ‘ਚ ਇੱਕ ਈ ਅੰਬ ਛੱਡਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਵਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਬੱਸ ਜੀ ਉੱਧਰੋਂ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਸਾਡੀ ਵਾਰੀ ਆਈ ਤੇ ਬਾਪੂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਰੇਸ ਵਾਲੀ ਕਿੱਲੀ ‘ਤੇ ਲਟਕੇ ਲਿਫਾਫੇ ‘ਚ ਇੱਕ ਅੰਬ ……ਬਾਪੂ ਹੱਸਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਪੁੱਤ ਆਹ ਵੀ ਛੱਕ ਲੈ ਤੇ ਆਪਾਂ ਵੀ ਬਾਪੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਆਖਰੀ ਅੰਬ ਚੂਪ ਛੱਡਿਆ …ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਪੂ ਘਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕਿੱਲੋ ਅੰਬ ਹੋਰ ਖਰੀਦਕੇ ਗਿਆ।
ਇਹ ਉਹ ਜ਼ਮਾਨੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਾ ਬਰਗਰ ਪੀਜ਼ਿਆ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਨਾ ਛੇ ਸੈਕਿੰਡ ‘ਚ ਅਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਈਨੂੰ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ….ਤੇ ਘਰ ਆਕੇ ਵੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਅੰਬ ਹੋਰ ਚੂਪ ਛੱਡੇ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਏ ਕਿ ਨਾ ਹਾਜਮਾ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਨਾ ਟੱਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ …..
ਉਹ ਵੀ ਦਿਨ ਸਨ


ਬਰਫੀ
ਗੱਲ ੧੯੯੯ ਦੀ ਹੈ।ਮਾਸੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਾਉਸ ਮਾਸਟਰ ਕੋਲੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ‘ਚ ਹੋਸਟਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੜੀ ਰੌਚਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਊਸ ਮਾਸਟਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਸਾਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਵੀ ਮਾਸਟਰ ਸੀ। ਹੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਬੁਲ੍ਹਾ, ਬਾਹੂ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਉਹਨੇ ਮੱਖੀਅਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕਰ ਦੇਣੀ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਆਟਰ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਪਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਖੈਰ ਸ਼ਗਨ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੀ ਛੁੱਟੀ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਏਸ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਜੀ ਵਾਲਾ ਡੱਬਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਆਵੇ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਬਰਫੀ ਦੀ ਫਰਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਛੱਡੀਆਂ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੋ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਫਿਕਰ ਸੀ ਕਿ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ,ਦੂਜਾ ਬਰਫੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਮਾਸੀ ਨੇ ਬਰਫੀ ਵਾਲੇ ਦੋ ਡੱਬੇ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਮਾਸਟਰ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਦਾ….
ਆਉਂਦਿਆਂ ਈ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਦਾ ਤਾਂ ਭੋਗ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ‘ਚੋਂ ਵੀ ਚਾਰ ਪੰਜ ਪੀਸ ਖਾਦੇ ਗਏ। ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਆਪ ਛੁੱਟੀ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਸੋ ਡੱਬਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਾਹ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਚਾਹ ਵੇਲੇ ਸੁਆਦ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਂਹਦੀ ਬਰਫੀ ਢਿੱਡ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਦੀ ਰਹੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੋ ਬਰਫੀ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਣ ਲੱਗਾ ਏ ਡੱਬੇ ਨੂੰ ਤੇ ਫੇਰ ਦੋ ਦੋ ਕਰਦੇ ਡੱਬੇ ‘ਚੋਂ ਬਰਫੀ ਗੋਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਂਗੂ ਵਿਰਲੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ ….ਮੈਂ ਡੱਬੇ ‘ਚੋਂ ਸਾਰੀ ਬਰਫੀ ਕੱਢਕੇ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿਣਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਡੱਬਾ ਭਰਿਆ ਭਰਿਆ ਲੱਗਾ …..ਪਰ ਸੁਆਦ ਨੇ ਉਸ ਚਿਣਾਈ ‘ਚੋਂ ਵੀ ਬਰਫੀ ਕੱਢ ਲਈ ….ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਅਤੇ ਡੱਬਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਉਂਝ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋਣੇ ਆਂ ਪਰ ਪੁਰਾਤਣ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗੂ ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਮੈਂ ਸੁੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ਵਿਆਹ ਵਿਖਾਦੇ ਬਾਬਾ ਤੈਨੂੰ ਡੱਬਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਵਾਂਗ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਬੋਲੇ ਮੁੰਡਿਆ ਵਿਆਹ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਏ ਡੱਬਾ ਮੇਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ….ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਉਨਾ ਵਾਂ ਡੱਬਾ ਲੈਕੇ ….
ਸੋ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਬਰਫੀ ਖਾ ਲਈ ਸੀ ਸਾਰੀ ਤੇ ਹੁਣ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਈ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਸੀ ….ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਕਿੱਲੋ ਬਰਫੀ ਖਰੀਦ ਸਕੀਏ ਜੇਬ ਅੰਦਰ ਏਨੀ ਬਰਕਤ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਏ ….
ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਵਿਚਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗਜਰੇ ਵਿਚਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰੇਡੀਅਮ ਦੀ ਖੋਜ ਮਗਰੋਂ ਮੈਡਮ ਕਿਊਰੀ ਕਿੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਢੰਗ ਸੁੱਝਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋ ਦਾ ਖਾਲੀ ਡੱਬਾ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਬਰਫੀ ਉਸ ‘ਚ ਲੁੱਧ ਕੇ ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ।
ਬਰਾੜ ਸਾਹਬ ਨਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲੇ ਬਰਫੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋ ਵਾਲਾ ਡੱਬਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਟਿੱਚਰ ਜਹੀ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਦਿਲ ਕੱਢਿਆ ਪੁੱਤਰਾਂ
ਆਪਾਂ ਵੀ ਢੀਠ ਜਹੇ ਹੋਕੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ,”ਬੱਸ ਜੀ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਈ ਖੁਸ਼ੀ ਏ।”


ਪੋਪਕੋਰਨ ਤੇ ਫੁੱਲੇ
ਨਜ਼ਰੀਆ ੧
ਇਸ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਟੋਟਲ ਸਿਨੇਮਾ ਪੋਪਕੋਰਨ ਕਲਚਰ ਹੈ। ਡੇੜ ਦੋ ਸੌ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਢਾਈ ਦਾ ਪੋਪਕੋਰਨ ਪੈਪਸੀ ! ਸਮਝ ਨੀ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਬੰਦਾ ਫਿਲਮ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਪੋਪਕੋਰਨ ਖਾਣ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤੁਸੀ ਜੈ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜੀ ਯਾਦ ਕਰੋ ਪਰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ‘ਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਏਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਅੰਦਰ ਸਸਤੀ ਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਪੰਜਾਹ ਫੀਸਦੀ ਪੱਕੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਤਾਂਕਿ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਫਿਲਮ ਸੋਖਿਆਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਨੇਮਿਆਂ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹਾ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰੀਗਲ ਸਿਨੇਮਾ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਫੂਲ ( ਫੂਲ ਚੰਦ ਫੁਲਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ) ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਸਿਨੇਮਾ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹਨ।ਫੂਲ ਸਿਨੇਮਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਫੁਹਾਰਾ ਚੌਂਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਏਹ ਸਿਨੇਮਾ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਚ ਵਾਸਤੂ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਨੇਮਿਆਂ ‘ਤੇ ਤੁਸੀ ਝਾਤ ਮਾਰਕੇ ਵੇਖਿਓ।ਪੋਪਕੋਰਨ ਆਪਣਾ ਕੱਲ ਫੁੱਲੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਨਜ਼ਰੀਆ ੨
ਪੋਪਕੋਰਨ ਤੇ ਫੁੱਲੇ ਇਕੋ ਈ ਸ਼ੈਅ ਹੈ,ਬੱਸ ਉਵੇਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਕਨੇਡਾ ਜਾਕੇ ਗੈਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਕਾਇਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਈਮਾਨਦਾਰੀ,ਸਲੀਕਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।ਕੋੲੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੈ ਵੀ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਫੁੱਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ! ਪਰ ਕਈ ਸਲੀਕਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਬੇਸਲੀਕਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਸਿਨੇਮਾ ਸੁਭਾਅ ਮਨੁੱਖੀ ਫਿਤਰਤ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੰਝ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈ।
ਨਜ਼ਰੀਆ ੩
ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਫਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਵਾਨ ਬੁੱਢੇ ਫੁੱਲੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਵੀ ਕਦੀ ਬੱਸ ‘ਚ ਬਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕੋਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜਾ ਵੀ ਫੁੱਲ੍ਹੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਵੀ….. ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੈ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਫੁੱਲੇ ਸਨ ਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਪੋਪਕੋਰਨ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਐਂਟੀ ਰੋਮੀਓ ਸੁਕਾਅਡ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਏਹ ਐਂਟੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੁਕਾਅਡ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਇੰਝ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਯਕੀਨਨ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਦਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ‘ਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਖੁਦ ਨਾਸਮਝੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੈਤਿਕ ਅਨੈਤਿਕ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋ ਸਕਦੀ ਇਹ ਬੰਦੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਹੈ।
ਨਜ਼ਰੀਆ ੪
ਮਿੱਤਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅੰਬ ਬਰਫੀ ਚਾਹ ਕੁਲਚੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸੱਚ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਧਾਰਣ ਵਲਵਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਰਟਿਸਟ ਸੁਬੋਧ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਜ਼ਰਾ….. (ਥੱਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਮੈਂਟ ‘ਚ ਟਿਫਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖੋ) ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਖਾਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ…..
ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਹਟਿਆ ਹਾਂ ਕੈਟਰਿੰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਇਟਾਲੀਅਨ ਤੇ ਚਾਈਨੀਜ਼ ਭੋਜਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੱਚ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੱਜਣ ਨਾ ਇਟਲੀ ਜਾਕੇ ਆੲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੀਨ ਗਏ ਹਨ।
ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਖਾਣ ਪਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਗਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ‘ਚ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਤਾਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਰਮਾਇਣ ਦੀ ਗਾਥਾ ‘ਚ ਭੀਲਣੀ ਤੇ ਰਾਮ ‘ਚੋਂ ਬੇਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਮਨਫੀ ਕਰਕੇ ਵੇਖੋ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਬ ਜੀ ਦਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ‘ਚ ਸੰਗਤ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਮਝਕੇ ਵੇਖੋ।
ਸਾਡੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਹੀਰ ਦਾ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਚੂਰੀ ਖਵਾਉਣਾ,ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਖਵਾਉਣਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਪੱਟ ਦਾ ਮਾਸ ਹੀ ਖਵਾ ਦੇਣਾ! ਸੋ ਮੈਂ ਇਸੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ‘ਚੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਫੈਲੇ ਜਾਲ ‘ਚ ਕੀ ਖਾਓ ਕੀ ਨਾ ਖਾਓ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ‘ਤੇ
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਜਨਾਨੀ ਦਾ ਬੰਦੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਢਿੱਡ ‘ਚੋਂ ਹੋਕੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਸੋ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉਹ ਕਿੱਸੇ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ 🙂

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in Food Stories, Life, Society | Tagged , , , , , | Leave a comment

ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਸੁਲਗਾਇਆ ਭਾਰਤ

1947ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ।ਦੇਸ਼ ਇੱਕਠਾ ਹੋਵੇ, ਖਿੰਡਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਹਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੀ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਹਨੂੰ ਹੈ ?
ਗੱਲ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਜਿਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ,”ਅਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ” ਦੀ ਗੱਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ‘ਚ ਕੋਈ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੇਖਕੇ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿਹਤ,ਸਿੱਖਿਆ,ਸਮਾਜ,ਧਾਰਮਿਕ,ਅਜ਼ਾਦੀ,ਮਿਲਵਰਤਣ,ਸਹਿਚਾਰ,ਇਲਾਕਈ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ,ਬੋਲੀ,ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਨਹੀਂ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਟ੍ਰਾਵਣਕੋਰ (ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਕੇਰਲਾ ਹੈ) ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ 565 ‘ਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜੀਹਨੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਰਲੇਵੇਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਪਰ ਇਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈਡਲਾਈਨ ਹੈ।ਇਹ ਧਿਆਨ ਦਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਗੁੱਟ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੇ ਸੱਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ‘ਚ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾ ਨੇ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ।ਇੱਕ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਨਾਥੂ ਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਣ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਚੱਲਦੀ ਵੇਖ ਲੁੱਕਵੇਂ ਰੂਪ ‘ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ‘ਚ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਭਾਰਤ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਯਾਸਿਨ ਮਲਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀ ਵੇਖੋ ਕਿ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਹੁਮਤ ‘ਚ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਾਕਤ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 1947 ਦੇ ਦੱਬੇ ਸੁਫਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ‘ਚ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਹਿਤ ਸਾਨੂੰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ।
ਹੁਣ ਨਾਥੂ ਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਅੰਡਮਾਨ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ‘ਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ‘ਚ ਪਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਮਨਫੀ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਅਸਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਣਗੋਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਇਹ ਐਲਾਨ ਸੀ ਕਿ ਰਿਆਸਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚੋਂ ਜਿੱਧਰ ਚਾਹੇ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਖਤ ਏਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਆਪਣੇ ‘ਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੇ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਗਏ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।ਪਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਈ ਮਦਦ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਬਾਰੂਦਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੀ ਬੈਠੀ ਹੈ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ‘ਚ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅਜਿਹਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਕੇ.ਐੱਮ.ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੇਖਰੇਖ ‘ਚ ਸੋਮਨਾਥ ਦਾ ਮੰਦਰ ‘ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਣ’ ਕਹਿਕੇ ਬਣਵਾਇਆ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੇ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਆਪਣੀ ਦੇਖਰੇਖ ‘ਚ ਕਰਵਾ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਉੱਲਟ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਸ ‘ਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਵੀ ਨਾਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹੁਣਾ ਨੇ ਇਹਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੋਂ ਉੱਲਟ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹਵਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਏ ਹਨ।ਇਹ ਹਵਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਹੈ।ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਲੀਪ ਸਿਮਿਓਨ ਨੇ ਹਰਮਨ ਰੇਡੀਓ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ‘ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਚ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਡੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ 1975 ਤੱਕ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੂਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਉੱਤਰ ਗਈ ਸੀ।ਜਬਰਨ ਨਸਬੰਦੀ ਤੱਕ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।
1984 ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀ ਵੱਡੇ ਖੂਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੱਤ ਇੰਦਰਾ ਲਈ ਕਦੀ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਜੂਨ 84 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ਼ੀਆਡ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਏਅਰ ਚੀਫ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।30 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਉੜੀਸਾ ‘ਚ ਚੋਣ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
“ਜਬ ਤੱਕ ਮੁਝਮੇ ਸਾਂਸ ਹੈ ਵੋ ਭਾਰਤ ਕੀ ਸੇਵਾ ਮੇਂ ਜਾਏਗੀ ਔਰ ਜਬ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਜਾਏਗੀ ਤੋ ਕਹਿ ਸਕਤੀ ਹੂੰ ਕਿ ਏਕ ਏਕ ਖੂਨ ਕਾ ਜਿਤਨਾ ਕਤਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ ਵੋਹ ਭਾਰਤ ਕੋ ਜੀਵਤ ਕਰੇਗਾ।”
ਜਦੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹਦੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ‘ਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ‘ਚੋਂ ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਨ ਖੂਨ ਕਾ ਬਦਲਾ ਖੂਨ ਸੇ ਲੇਂਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।1984 ਦੇ ਉਸ ਕਾਲੇ ਦੌਰ ‘ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ Collective guilt ਪੈਦਾ ਕਰਨ ‘ਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ,ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ,ਕੇ ਐੱਲ ਭਗਤ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਨਫਰਤ ਦੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਅੱਜ ਵੀ 32 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਨਸਾਫ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਵਾਂਕਿ ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਥੌੜ੍ਹੀ ਅਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਬਿਆਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਹਿੱਲਦੀ ਹੈ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਸਲ ‘ਚ 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰਕੂ ਖੇਡ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1984 ਅੰਦਰ ਦੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਘਾਣ ਨੇ ਬਾਬਰੀ,ਮੁੰਬਈ ਦੰਗੇ ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੰਗਿਆ ਸਨ੍ਹੇ ਹਾਸ਼ਿਮਪੁਰਾ,ਕਸ਼ਮੀਰ,ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਤਬਕੇ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਹ 1947 ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ 1947 ਦੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੁਲਝਾਏ ਜਾਣਗੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੁਝ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸੋ ਕਾਲਡ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਾਹ ਬਾਨੋ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।ਅਜਿਹੀ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਅੰਦਰ ਅੱਜ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ‘ਤੇ
ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਨ ਅੰਦਰਦੀ ਫਿਰਕੂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੁਣੋ
“ਅਸੀ ਬਾਬਰੀ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਉਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਪਰ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਹੁਣ ਸਾਹਬ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕੋਈ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਸੋ ਉਹਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣਗੇ।ਭਗਤ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਬਹਿਣਗੇ,ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਕੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।ਹੁਣ ਜੇ ਬਹਿਣਗੇ ਤਾਂ ਬਾਬਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਕੰਕਰ ਰੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਿਆ ਜਾਵੇ।ਸੋ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਪੱਧਰੀ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ,ਸੋ ਪੱਧਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।”

~ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ

Posted in History, Politics | Tagged , , , , | Leave a comment